पेन्शनधारकांसाठी मोठी खुशखबर! आता पेन्शन अडून नाही राहणार; एका फोनवर प्रॉब्लेम सॉल्व्ह
पेन्शनधारकांसाठी मोठी खुशखबर! आता पेन्शन अडून नाही राहणार; एका फोनवर प्रॉब्लेम सॉल्व्ह
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) पेन्शनधारकांसाठी महत्त्वाची सुविधा उपलब्ध झाली आहे. आता वार्षिक जीवन प्रमाणपत्र म्हणजेच ‘डिजिटल लाइफ सर्टिफिकेट’ (DLC) जमा करण्यासाठी बँक किंवा कार्यालयाच्या फेऱ्या मारण्याची गरज नाही. इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या (IPPB) मदतीने पोस्टमन किंवा डाक सेवक थेट पेन्शनधारकांच्या घरी येऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करण्यास मदत करणार आहेत. या सुविधेमुळे ज्येष्ठ नागरिक, आजारी व्यक्ती आणि स्मार्टफोन वापरण्यात अडचण येणाऱ्या पेन्शनधारकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
घरबसल्या जीवन प्रमाणपत्र जमा करण्याची सुविधा
EPFO ने इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या सहकार्याने पेन्शनधारकांसाठी घरपोच डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सेवा सुरू केली आहे. ही सुविधा 1 डिसेंबर 2025 पासून लागू झाली. याअंतर्गत पेन्शनधारकांच्या घरी पोस्टमन किंवा डाक सेवक येऊन आधारशी जोडलेल्या बायोमेट्रिक पडताळणीद्वारे किंवा चेहरा ओळखण्याच्या तंत्रज्ञानाद्वारे त्यांची ओळख निश्चित करतात. त्यानंतर डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र तयार करण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली जाते. त्यामुळे केवळ प्रमाणपत्र जमा करण्यासाठी बँक, टपाल कार्यालय किंवा ईपीएफओ कार्यालयात जाण्याची गरज कमी होणार आहे.
जीवन प्रमाणपत्र का आवश्यक आहे?
ईपीएफओ च्या कर्मचारी पेन्शन योजनेतून (EPS) पेन्शन घेणाऱ्या व्यक्तींना आपण हयात असल्याचा पुरावा दरवर्षी सादर करावा लागतो. यालाच जीवन प्रमाणपत्र किंवा ‘जीवन प्रमाण’ असे म्हणतात. हे प्रमाणपत्र सादर केल्यानंतर त्याची वैधता साधारणपणे एक वर्ष असते. वेळेत प्रमाणपत्र जमा न केल्यास पेन्शनच्या वितरणात अडथळा येऊ शकतो किंवा पेन्शन तात्पुरती थांबवली जाऊ शकते. त्यामुळे प्रमाणपत्राची मुदत तपासून ते वेळेत जमा करणे आवश्यक आहे.
या सेवेचा लाभ कसा घ्यायचा?
घरपोच सेवा मिळवण्यासाठी पेन्शनधारक किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांनी इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेशी संपर्क साधून विनंती नोंदवावी. अधिकृत माहितीनुसार, जवळच्या टपाल कार्यालयात जाऊन किंवा डाक सेवकाच्या घरभेटीसाठी विनंती करूनही ही सुविधा घेता येते. विनंती मिळाल्यानंतर ठरलेल्या वेळेनुसार कर्मचारी घरी येऊन आवश्यक पडताळणी करतात. आधारशी जोडलेल्या बायोमेट्रिक माहितीचा किंवा चेहरा ओळखण्याच्या सुविधेचा वापर करून प्रमाणपत्र तयार केले जाते.
या सुविधेसाठी शुल्क भरावे लागते का?
ईपीएफओ च्या अधिकृत परिपत्रकानुसार, या विशेष घरपोच सेवेसाठी पात्र पेन्शनधारकांकडून शुल्क आकारले जाणार नाही. यासाठी होणारा खर्च ईपीएफओ च्या संबंधित केंद्रीय पेन्शन प्रक्रिया केंद्राकडून नियमांनुसार भरला जातो. मात्र, इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या सर्वसाधारण डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सेवेसाठी अधिकृत संकेतस्थळावर ७० रुपये शुल्क नमूद आहे. त्यामुळे ईपीएफओ च्या पात्र पेन्शनधारकांसाठी असलेली विशेष मोफत घरपोच सेवा आणि इतर सर्वसाधारण सेवांमधील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
मोबाइलवरूनही तयार करता येते जीवन प्रमाणपत्र
स्मार्टफोन वापरणाऱ्या पेन्शनधारकांना घरबसल्या चेहरा ओळखण्याच्या सुविधेद्वारेही जीवन प्रमाणपत्र तयार करता येते. त्यासाठी आवश्यक अधिकृत अर्ज, आधारशी जोडलेला मोबाइल क्रमांक, पेन्शन पेमेंट ऑर्डर (PPO) क्रमांक आणि बँक खात्याची माहिती आवश्यक असू शकते. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर प्रमाणपत्राचा ओळख क्रमांक मिळतो. याशिवाय,2026 मध्ये जीवन प्रमाणपत्र जमा करण्याची अंतिम तारीख 30 नोव्हेंबर आहे. 80 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या पेन्शनधारकांना 1 ऑक्टोबरपासून प्रमाणपत्र सादर करता येते; इतर पेन्शनधारकांसाठी नियमित कालावधी 1 ते 30 नोव्हेंबर आहे. त्यामुळे आपली पात्रता आणि प्रमाणपत्राची मुदत तपासून वेळेत प्रक्रिया पूर्ण करावी.
