चीनने 20 कोटी चिमण्या मारल्या अन्..., 4 कोटी लोकांच्या मृत्यूला कारणीभूत ठरलेली घटना; नेमका हा प्रकार काय?

निसर्गाचा समतोल राखणे समाजासाठी व मानवजातीसाठी आवश्यक आहेत. कारण निसर्गावरच मनुष्यप्राण्याचं जीवन अवलंबून आहे. निसर्गचक्र, अन्नसाखळी याचा समतोल किती आवश्यक आहे हे चीनमध्ये 78 वर्षांपूर्वी घडलेल्या या घटनेमुळं दिसून येते. चीनच्या राज्यकर्त्यांनी चिमण्या मारण्याचे आदेश दिले अन् तिथेच चीनच्या पर्यावरणीय संकटाची सुरुवात झाली. काय आहे ही घटना याचा आढावा घेऊयात.

पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायनाचे नेते माओ त्से तुंग यांनी देशातील सर्व चिमण्या मारण्याचे आदेश दिले. त्याचे कारण म्हणजे, चिमण्या शेतातील धान्य खातात. जर चिमण्यांनी धान्य खाल्ले नाहीतर देशात धान्याचा साठा अधिक वाढेल. त्यामुळं  माओ त्से तुंग यांनी  1958 ते 1960 च्या काळात  Great Sparrow Campaign किंवा Smash Sparrows Campaign राबवले. ही मोहिम त्यांच्या फोर पेस्ट्स कॅपेनचा भाग होती.

माओ त्से तुंग यांनी उंदीर, माशा, डास आणि चिमण्या यांना देशाचे शत्रू म्हणून घोषित केले होते. चीनने चिमण्यासारख्या पक्षांना उपद्रवी घोषित केले अन् सगळ्या चिमण्यांना मारण्याचे आदेश दिले. माओ यांनी देशभरात ही मोहिम राबवली. सर्वसामान्य नागरिकांना, शाळकरी मुलांना चिमण्या मारण्याचे आदेश दिले. जनतादेखील या विनाशकारी मोहिमेत सहभागी झाली.

लोक थाळी, भांडी, डब्बे वाजवून मोठा आवाज करत त्यामुळं चिमण्या घाबरून आकाशात उडतच राहात. चिमण्य उर फुटेस्तोवर उडत राहिल्या. अखेर अतिव थकव्याने त्या आकाशातून खाली कोसळत. त्यानंतर या चिमण्यांना अमानुषपणे मारले जाई. गोफशी, बंदुक व मिळेल त्या साधनाचा वापर करुन चिमण्यांची शिकार करण्यात आली. त्यांची घरटी उद्ध्व्स्त केली, अंडी फोडली गेली. चीनच्या या विनाशकारी मोहिमेत अंदाजे 600 मिलियन चिमण्या मारल्या गेल्या. काही जण हा आकडा 20 कोटी असल्याचंही सांगतात.

निसर्गावर विजय मिळवायला गेलेल्या चीनला मात्र अवघ्या दोन-तीन वर्षांतच निसर्गाने धडा शिकवला. चीनला निसर्गाच्या चक्राचा फटाका बसला. चिमण्या नाहिशा झाल्या. त्यामुळं पिकांवर येणाऱ्या टोळधाडींची संख्या वाढली. त्यांनी चीनमधील पिके फस्त केली. टोळधाड  एका दिवसात सुमारे35,000 लोकांच्या अन्नाइतकी पिके खाऊन टाकू शकतात. चिमण्या नाहीशा झाल्यामुळे कीटकांची (विशेषतः टोळधाडींची) संख्या प्रचंड वाढली. त्यांनी संपूर्ण चीनमधील पिके फस्त केली, कारण चिमण्या फक्त धान्य खात नव्हत्या, तर त्या शेतातील कीटक, आफ्रिकन टोळ आणि अळ्या खाऊन त्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवत असत.

पिके नष्ट झाली आणि निसर्गाचा समतोड बिघडला. चीनमध्ये 1959 ते 1961 या काळात भयंकर दुष्काळ पडला. धान्य नसल्यामुळं लोक उपासमारीने बेजार झाले. अन्नासाठी हजारो लोकांच्या हत्या करण्यात आल्याचाही उल्लेख आढळतो. या उपासमारीमुळं चीनमध्ये सुमारे 1.5 ते 4.5 कोटी लोकांचा मृत्यू झाला.

जेव्हा चीनच्या लक्षात आपली ही मोठी चूक आली, तेव्हा त्यांनी चिमण्या मारण्याची मोहीम थांबवून सोव्हिएत युनियनकडून अडीच लाख चिमण्या मागवून निसर्गाचा समतोल पुन्हा साधण्याचा प्रयत्न केला. खरंतर धान्य वाचवण्यासाठी चीनने कोट्यवधी चिमण्यांची शिकार केली. मात्र निसर्गानेच चीनला धडा शिकवला.