कोण होता दानव 'अकवान'? चक्रीवादळाला का देण्यात आलंय राक्षसाचं नाव, 1000 वर्षांपूर्वींची कथा
बंगालच्या उपसागरात तिसरे वादळ. 11 राज्यांमध्ये अतिमुसळधार पावसाचा इशारा.
अर्णब आणि मुरासू चक्रीवादळाला अद्याप महिनाही सरला नाही. तर तिसरे चक्रीवादळ बंगालच्या उपसागरात घोंगावत असून आज आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्यावर धडकणार आहे. या चक्रीवादळाचे नाव अकवान असं आहे. अकवान चक्रीवादळ 20 नोव्हेंबर रोजी आंध्रप्रदेशच्या किनाऱ्यावर 120 ते 130 किमी प्रति तास वेगाने वारे वाहणार आहेत. वाऱ्याची वेग 145 किमी वाहण्याची शक्यता आहे. आंध्र प्रदेश, ओडिशा, तामिळनाडू या राज्यांना मुसळधार पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.
चक्रीवादळाचे नाव अकवान का ठेवण्यात आलं आहे. असा प्रश्न तुम्हाला कधी पडलाय का? अकवान म्हणजे काय? या नावाचा अर्थ काय? जाणून घ्या. खरं तर या नावामागे फारशी साहित्यातील एक गोष्ट आहे. फारसी साहित्य आणि अकवान नावाची ही गोष्ट काय जाणून घेऊयात.
अकवान चक्रीवादळाचे नाव ईराणने सुचवलं आहे. जागतिक हवामान संघटना (WMO) उत्तर हिंद महासागरातील चक्रीवादळांना नावे देण्यासाठी एक समिती यादी ठेवते. या यादीतील नावे एका क्रमाने त्या वादळांना नावे दिली जातात.
जेव्हा एखाद्या चक्रीवादळाला नाव देण्याची वेळ येते तेव्हा त्या यादीत पहिले उपलब्ध असलेले नाव दिले जाते. चक्रीवादळांची नावे त्यांच्या तीव्रतेशी, वेगाशी किंवा भूभागावर धडकण्याच्या ठिकाणाशी थेट संबंधित नसतात. ही नावे संबंधित देशांकडून अगोदरच सुचवली जातात आणि एका पूर्वनिश्चित क्रमाने वापरली जातात.
अकवान चक्रीवादळाचे नाव, 10 व्या शतकातील महान पर्शियन कवी फिरदोसी यांनी रचलेल्या 'शाहनामा' या प्रसिद्ध पर्शियन महाकाव्याशी जोडलेले आहे. त्यात अकवान-ए-दिव नावाच्या एका शक्तिशाली आणि मायावी राक्षसाचा उल्लेख आहे. कथेनुसार, अकवानकडे रूप बदलण्याची विलक्षण शक्ती होती. लोकांना फसवण्यासाठी तो अनेकदा जंगली गाढवाचे रूप धारण करत असे. या राक्षसाच्या नावावरून इराणने चक्रीवादळाला 'अकवान' हे नाव सुचवले. याचे थेट इंग्रजी भाषांतर उपलब्ध नसले तरी, त्यामागील पौराणिक कथा खूपच रंजक आहे.
चक्रीवादळांना नावे का दिली जातात?
प्रत्येक नवीन चक्रीवादळाला एक वेगळे नाव देण्याची गरज का आहे? हवामानाची माहिती आणि आपत्ती व्यवस्थापनाची देवाणघेवाण सुलभ करणे हा त्याचा मुख्य उद्देश आहे. अक्षांश आणि रेखांश यांसारख्या गुंतागुंतीच्या माहितीच्या आधारे चक्रीवादळ ओळखणे सामान्य लोकांसाठी कठीण असू शकते. मच्छीमार, मदत आणि बचाव पथके, प्रशासन आणि प्रसारमाध्यमांनाही ही माहिती लक्षात ठेवण्यात अडचण येते. त्यामुळे, वादळाला एक छोटे आणि सहज लक्षात राहणारे नाव दिल्याने त्याबद्दलची माहिती पसरण्यास मदत होते.