महाराष्ट्रात भयानक दुष्काळ, कृत्रिम पावसाचा प्रयोग! इस्लामवाडीच्या टेकडीवरून क्लाऊड सीडिंग

जालना : शेतकरी हवालदिल झाले आहेत. तर दुसरीकडे पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्नही गंभीर बनला आहे. दुष्काळाच्या या संकटातून दिलासा मिळावा, यासाठी आता तंत्रज्ञानाची मदत घेतली जात आहे. विमानातून नव्हे, तर चक्क ड्रोनच्या माध्यमातून कृत्रिम पाऊस पाडण्याचा प्रयोग जालन्यात सुरू करण्यात आला. स्वदेशी बनावटीच्या ड्रोनचा वापर करून करण्यात येणारा हा प्रयोग नेमका काय आहे?

यामुळे खरंच पाऊस पडणार का?

दुष्काळ... शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हिरावून घेणारं संकट. यंदा पावसाच्या लहरीपणाचा मोठा फटका जालन्यासह राज्यातील अनेक भागांना बसला आहे. खरीप हंगामावर पाणी फिरलंय, तर आता रब्बी हंगामही संकटात सापडण्याची भीती आहे.

पिकं करपलीत, पाण्याचे स्रोत आटतायत आणि शेतकरी आभाळाकडे डोळे लावून बसले आहेत. अशा परिस्थितीत शेतकरी आणि नागरिकांना दिलासा देण्यासाठी जालन्यात एक अनोखा प्रयोग हाती घेण्यात आला. तो म्हणजे ड्रोनच्या माध्यमातून कृत्रिम पाऊस पाडण्याचा! जालना शहराजवळील इस्लामवाडी टेकडीवरून स्वदेशी बनावटीच्या ड्रोनच्या साहाय्याने हा प्रयोग करण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे, स्वदेशी ड्रोनचा वापर करून क्लाऊड सीडिंग करण्याचा हा पहिलाच प्रयोग असल्याचा दावा करण्यात येत आहे.

कृत्रिम पावसाचा प्रयोग नेमका कसा असेल?

ड्रोनद्वारे क्लाऊड सीडिंग केले जाते
कृत्रिम पावसासाठी योग्य ढगांची निवड
इस्लामवाडी टेकडीवरून ड्रोनचं उड्डाण
400 मीटर उंचीवर ढगांमध्ये सीडिंग द्रव्याची फवारणी
ढगांतील सूक्ष्म जलकणांच्या प्रक्रियेला चालना
अनुकूल वातावरण असल्यास पावसाची शक्यता

आतापर्यंत कृत्रिम पावसासाठी प्रामुख्याने विमानांचा वापर करण्यात आला. मात्र,  विमानांच्या तुलनेत ड्रोनचा वापर कमी खर्चात, गरजेनुसार आणि ठरावीक भागात करता येऊ शकतो का, याची चाचपणी या प्रयोगातून केली जात आहे. पुण्यातील  आयआयटीएमने सोलापूरच्या दुष्काळी पट्ट्यात क्लाऊड सीडिंगवर संशोधन केलंय..त्यामुळे जालन्यातील ड्रोन प्रयोगाकडेही आता आशेने पाहिलं जात आहे.

एकीकडे दुष्काळाचं संकट गडद होत असताना दुसरीकडे तंत्रज्ञानाच्या मदतीने पावसाला आमंत्रण देण्याचा हा प्रयत्न जालन्यात सुरू झाला आहे. अर्थात, ड्रोनने फवारणी केली म्हणजे पाऊस पडेलच, असं नाही. ढगांची स्थिती, हवेतील आर्द्रता आणि अनुकूल वातावरण या गोष्टीही तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत. त्यामुळे स्वदेशी ड्रोनच्या माध्यमातून होणारा हा प्रयोग कितपत यशस्वी ठरतो, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे.