IAS, IPS, IFS की IRS? कोणत्या सरकारी अधिकाऱ्याला मिळतो सर्वाधिक पगार? ऐकून वाटेल आश्चर्य!

केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची (UPSC) नागरी सेवा परीक्षा उत्तीर्ण होऊन प्रशासकीय सेवेत जाण्याचे स्वप्न लाखो विद्यार्थी पाहतात. मात्र, आयएएस (IAS), आयपीएस (IPS), आयएफएस (IFS) आणि आयआरएस (IRS) या सेवांपैकी सर्वाधिक पगार कोणाला मिळतो, असा प्रश्न अनेक उमेदवारांना पडतो. या चारही सेवांमध्ये सुरुवातीचे मूलभूत वेतन साधारण समान असते. मात्र, पदोन्नती, वरिष्ठ पदे, परदेशातील नियुक्ती आणि विशेष भत्ते यांमुळे एकूण वेतन व सुविधांमध्ये फरक पडतो.

IAS, IPS, IFS आणि IRS यांचे सुरुवातीचे वेतन किती?

सातव्या वेतन आयोगाच्या वेतनश्रेणीनुसार या सेवांतील अधिकाऱ्यांचे सुरुवातीचे मूलभूत वेतन साधारणपणे दरमहा 56100 रुपये असते. याशिवाय महागाई भत्ता, घरभाडे भत्ता आणि लागू असलेले इतर भत्ते मिळू शकतात. त्यामुळे प्रत्यक्ष हातात मिळणारी रक्कम नियुक्तीचे ठिकाण, सरकारी निवासाची सुविधा, कर आणि इतर कपातींवर अवलंबून असते.

आयएएस अधिकाऱ्यांना सर्वाधिक वेतनाची संधी

भारतीय प्रशासकीय सेवा म्हणजेच आयएएस मध्ये अधिकाऱ्यांना जिल्हा प्रशासन, राज्य शासन आणि केंद्र सरकारमध्ये विविध महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळण्याची संधी मिळते. सेवेत पदोन्नती मिळाल्यानंतर वेतनश्रेणी वाढत जाते. सर्वोच्च प्रशासकीय पद असलेल्या कॅबिनेट सचिव पदासाठी मूलभूत वेतन दरमहा 2.50 लाख रुपये निश्चित आहे.

आयपीएस अधिकाऱ्यांना वेतनासोबत सुरक्षा आणि प्रशासकीय सुविधा

भारतीय पोलीस सेवा म्हणजे आयपीएस ही देशातील कायदा-सुव्यवस्था, गुन्हे तपास आणि अंतर्गत सुरक्षेशी संबंधित महत्त्वाची सेवा आहे. आयपीएस अधिकाऱ्यांना पोलीस अधीक्षक, पोलीस महानिरीक्षक आणि पोलीस महासंचालक यांसारख्या पदांवर काम करण्याची संधी मिळते. वरिष्ठ पदांवर मूलभूत वेतन साधारणपणे 2.25 लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकते. पद आणि नियुक्तीनुसार सरकारी वाहन, सुरक्षा व्यवस्था आणि अधिकृत निवास यांसारख्या सुविधा मिळू शकतात.

आयएफएस अधिकाऱ्यांना परदेशात नियुक्तीचा आर्थिक फायदा

भारतीय परराष्ट्र सेवा म्हणजे आयएफएस मधील अधिकारी भारताचे परदेशातील राजनैतिक संबंध सांभाळतात. त्यांची परदेशातील दूतावास, उच्चायुक्तालये आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांमध्ये नियुक्ती होऊ शकते. भारतात असताना त्यांचे मूलभूत वेतन इतर सेवांप्रमाणेच संबंधित वेतनश्रेणीनुसार असते. मात्र, परदेशात नियुक्ती झाल्यावर देश आणि पदानुसार परदेशी भत्ता, निवास आणि इतर सुविधा मिळू शकतात.  

IRS अधिकाऱ्यांचे वेतन आणि कामाचे स्वरूप

भारतीय महसूल सेवा म्हणजे IRS मध्ये आयकर, सीमाशुल्क आणि अप्रत्यक्ष कर प्रशासनाशी संबंधित जबाबदाऱ्या असतात. या सेवेतही सुरुवातीचे मूलभूत वेतन साधारण 56,100 रुपये असते. वरिष्ठ पदांवर वेतन 2.25 लाख रुपयांपर्यंत पोहोचू शकते. पदोन्नतीनुसार जबाबदाऱ्या वाढतात आणि विविध प्रशासकीय सुविधा मिळू शकतात. आयएएसमध्ये सर्वोच्च मूलभूत वेतनाची मर्यादा अधिक असली, तरी आयआरएसमध्ये करप्रशासन, आर्थिक तपासणी आणि महसूल व्यवस्थापन या क्षेत्रांत काम करण्याची संधी मिळते.