AI मुळे एका झटक्यात 5000 नोकऱ्या संपल्या, बड्या बँकेची घोषणा

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स अर्थात एआयमुळे नोकऱ्यांवर होणाऱ्या परिणामांची चर्चा सुरू असतानाच ब्रिटनमधील आघाडीची बँक बार्कलेज ने मोठी कर्मचारी कपात करण्याची योजना जाहीर केली आहे. बँक 2026 च्या अखेरपर्यंत सुमारे 5000 पदे कमी करणार असून, ही संख्या तिच्या जागतिक कर्मचारीवर्गाच्या जवळपास 5 टक्के आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवून कामकाज अधिक कार्यक्षम करणे आणि खर्च कमी करणे, हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश आहे. विशेष म्हणजे, कर्मचारी कपातीची घोषणा करताना बँकेने तिसऱ्या तिमाहीत 2.3 अब्ज पौंडांचा करपूर्व नफा नोंदवला. म्हणजेच, नफा वाढत असतानाही खर्च नियंत्रणासाठी कर्मचारीसंख्या कमी करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

वर्षअखेरीपर्यंत 5000 पदे कमी करण्याची योजना

बार्कलेज ने 2026 मध्ये सुमारे 5000 नोकऱ्या कमी करण्याची योजना आखली आहे. बँकेच्या जागतिक कर्मचारीवर्गाच्या तुलनेत ही कपात जवळपास 5 टक्के आहे. त्यापैकी सुमारे 1000 पदे आधीच कमी करण्यात आली असून, उर्वरित 4000 पदांवरील कपात वर्षअखेरीपर्यंत पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. बँकेच्या या निर्णयामुळे जागतिक बँकिंग क्षेत्रातील रोजगाराच्या भविष्याबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.

AI आणि ऑटोमेशनमुळे कामकाजात बदल

या कर्मचारी कपातीमागे केवळ AI हेच कारण नसून, तंत्रज्ञानातील गुंतवणूक, कामकाजातील बदल आणि संस्थात्मक पुनर्रचना यांचाही समावेश आहे. बँकेच्या माहितीनुसार, एकूण कपातीपैकी जवळपास 60 टक्के पदे सपोर्ट फंक्शन्समधील असतील. यामध्ये सॉफ्टवेअर डेव्हलपर्ससारख्या तांत्रिक कर्मचाऱ्यांचाही समावेश आहे. AI मुळे काही प्रक्रिया कमी वेळेत पूर्ण होऊ शकतात. त्यामुळे कंपन्या समान कामासाठी आवश्यक असलेल्या मनुष्यबळाचा नव्याने आढावा घेत आहेत.

नफा वाढला, तरी कर्मचारी कपातीचा निर्णय

बार्कलेज ने जुलै ते सप्टेंबर 2026 या तिमाहीत 2.3 अब्ज पौंडांचा करपूर्व नफा नोंदवला. मागील वर्षातील याच कालावधीच्या तुलनेत ही वाढ 12 टक्के आहे. मात्र, बँकेच्या फिक्स्ड इन्कम ट्रेडिंग व्यवसायाची कामगिरी अपेक्षेपेक्षा कमकुवत राहिली. या पार्श्वभूमीवर खर्च कमी करणे आणि कार्यक्षमता वाढवणे यावर बँकेने भर दिला आहे. बँकेला 2027 मध्ये 1.1 अब्ज पौंडांपेक्षा अधिक खर्चबचतीचे उद्दिष्ट गाठायचे आहे.

भारतातील कर्मचाऱ्यांवरही परिणाम होऊ शकतो का?

बार्कलेज च्या ब्रिटनमधील कामकाजाशी संबंधित काही बॅक-ऑफिस सेवा भारतातून चालवल्या जातात. त्यामुळे कर्मचारी कपातीचा काही परिणाम भारतातील कामांवरही होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. असे असले तरी भारतात नेमकी किती पदे कमी केली जाणार, याचा अधिकृत आकडा उपलब्ध नाही.  

महाराष्ट्रातील बँकिंग आणि IT क्षेत्रासाठी काय संकेत?

मुंबई ही भारतातील महत्त्वाची वित्तीय बाजारपेठ आहे. येथे बँकिंग, वित्तीय सेवा आणि तंत्रज्ञानाशी संबंधित अनेक कंपन्या कार्यरत आहेत. बार्कलेज च्या निर्णयातून वित्तीय क्षेत्रात AI कौशल्ये, डेटा विश्लेषण, सायबर सुरक्षा आणि तंत्रज्ञानाधारित प्रक्रिया यांचे महत्त्व वाढत असल्याचे दिसते. मात्र, एका बँकेच्या निर्णयावरून संपूर्ण क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर नोकऱ्या जाणार आहेत, असे म्हणता येत नाही. कर्मचाऱ्यांनी आपल्या कामात AI चा वापर शिकणे, डिजिटल कौशल्ये विकसित करणे आणि बदलत्या कामाच्या गरजांनुसार प्रशिक्षण घेणे उपयुक्त ठरू शकते.