एल निनोचा महाराष्ट्रासह भारतावर गंभीर परिणाम, अन्नधान्याची टंचाई जाणवणार, काय घडणार नेमकं?

महाराष्ट्रावर सध्या दुष्काळाचे संकट घोंगावत आहे. वरुणराजा रुसल्याने राज्यात पावसाची मोठी तूट निर्माण झाली आहे. एल निनोमुळं पावासाचे प्रमाण घटले आहे. इतकंच नव्हे तर सुपर एल निनोमुळं भविष्यात अन्नधान्याची टंचाई आणि पाणीटंचाई जाणवू शकते. याबाबत सविस्तर अहवाल जाणून घेऊयात.

प्रशांत महासागरात एल निनो (El Niño) अधिक बळावल्यामुळे 2026-27 मध्ये भारतात पावसाचे प्रमाण घटण्याची आणि तीव्र पाणीटंचाई निर्माण होऊ शकते. एल निनोचा परिणामधरण साठा, विहिरींचे भूजल आणि बाजारातील अन्नधान्याच्या महागाईवर होणार आहे.

सुपर एल निनो 2026च्या अखेरीस तीव्र होणार असून 2027पर्यंत टिकण्याची शक्यता आहे. प्रशांत महासागरातील या बदलाचा परिणाम महाराष्ट्रावर तर होतोच आहे पण सोबतच भारतावरही होणार आहे. यामुळं संपूर्ण भारतात पावसाचे प्रमाण कमी होणार असून धरणांमधील पाणीसाठा आटण्याचा मोठा धोका निर्माण झाला आहे.

पाऊस कमी म्हणजे धरणात कमी पाणी, जमिनीत कमी ओलावा, विहिरींमध्ये भूजल पुनर्भरणा कमी, पिकांसाठी पाणी कमी उपलब्ध, काही भागांत पिण्याच्या पाण्याची टंचाई, कदाचित दुष्काळदेखील आणि या साऱ्याचा एकत्रित परिणाम म्हणजे अन्नधान्याची महागाई अशी त्याची साखळी असते.

El Niñoचा पुढचा परिणाम बाजारात दिसू शकतो. मान्सून कमी किंवा त्याचे वितरण असमान झाले तर पेरणीची वेळ बदलू शकते, पिकांच्या वाढीच्या निर्णायक टप्प्यावर ओलावा कमी पडू शकतो आणि अंतिमतः उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. 2026मध्ये राज्यातील पावसाची कमतरता सर्व भागांत सारखी राहिलेली नाही. काही भागांत मोठी कमतरता असताना, काही भागांत अधिक पाऊस झाला. त्यामुळे राज्याची किंवा देशाची एकूण पर्जन्यमानाची आकडेवारी स्थानिक पाणीसंकटाची पूर्ण कहाणी सांगत नाही. मराठवाडा आणि विदर्भातील पर्जन्यतूट आणि पिकांवरील परिणाम विशेषत्वाने अधोरेखित झाले आहेत. याचा अर्थ बाजारातही परिणाम एकसारखा होणार नाही. एखाद्या पिकाचे उत्पादन कमी झाले तर त्याची किंमत वाढू शकते दुसऱ्या प्रदेशात चांगले उत्पादन झाले तर तो परिणाम काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो.