पतीच्या मृत्यूनंतर त्याच्या क्रेडिट कार्डवर थकलेली रक्कम पत्नीने भरायची का? बँक पत्नीच्या वैयक्तिक बचतीतून किंवा मालमत्तेतून पैसे वसूल करू शकते का? अनेक कुटुंबांना पडणाऱ्या या प्रश्नांची उत्तरे भारतीय कायद्यातील तरतुदींमध्ये आहेत. प्रत्येक प्रकरणात पत्नीवर कर्ज फेडण्याची जबाबदारी येतेच असे नाही. मात्र, काही परिस्थितींमध्ये तिला थकबाकी भरावी लागू शकते.
पतीच्या मृत्यूनंतर त्याच्या एकट्याच्या नावावर असलेल्या क्रेडिट कार्डची थकबाकी पत्नीने स्वतःच्या पैशांतून भरावीच लागते, असा सर्वसाधारण नियम नाही. केवळ वैवाहिक नात्यामुळे पत्नी पतीच्या वैयक्तिक कर्जाची देणेकरी ठरत नाही.क्रेडिट कार्ड हे सामान्यतः विनातारण कर्ज असते. त्यामुळे कर्जदाराचा मृत्यू झाल्यानंतर बँक संबंधित व्यक्तीने मागे ठेवलेल्या मालमत्तेतून थकबाकी वसूल करण्याचा प्रयत्न करू शकते.
पतीच्या क्रेडिट कार्ड खात्यात पत्नी संयुक्त कार्डधारक असेल किंवा तिने कायदेशीरदृष्ट्या बंधनकारक हमी दिली असेल, तर तिच्यावर आर्थिक जबाबदारी येऊ शकते. अशा परिस्थितीत बँक संबंधित करार आणि लागू कायद्यानुसार तिच्याकडे थकबाकीची मागणी करू शकते.मात्र, केवळ पूरक कार्ड वापरणे आणि मुख्य कार्डधारकासोबत संयुक्त जबाबदारी स्वीकारणे या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. पूरक कार्डधारकाची जबाबदारी नेमकी काय आहे, हे कार्डच्या अटी आणि व्यवहारांच्या स्वरूपावर अवलंबून असते.
पतीच्या मृत्यूनंतर त्याच्या नावावर बँक शिल्लक, गुंतवणूक किंवा अन्य मालमत्ता शिल्लक असल्यास, कायदेशीर प्रक्रियेनुसार बँक त्या मालमत्तेतून थकबाकी वसूल करण्याचा प्रयत्न करू शकते.पत्नी किंवा अन्य वारसांना वारशाने मिळालेल्या मालमत्तेच्या मर्यादेपर्यंत त्यांची जबाबदारी उद्भवू शकते. मात्र, वारसदारांना मृत व्यक्तीच्या कर्जासाठी अमर्यादित वैयक्तिक जबाबदारी येते, असे नाही. मालमत्तेचे स्वरूप, वारसाहक्काचे नियम आणि संबंधित करार यांचा विचार करावा लागतो.
पत्नीच्या स्वतःच्या उत्पन्नातून जमा झालेली बचत किंवा तिच्या स्वतंत्र मालकीची मालमत्ता केवळ पतीचे क्रेडिट कार्डचे कर्ज थकीत आहे म्हणून आपोआप जप्त करता येत नाही. पत्नी सहकर्जदार किंवा हमीदार नसेल आणि तिने स्वतःची मालमत्ता तारण म्हणून दिलेली नसेल, तर बँकेला तिच्या स्वतंत्र मालमत्तेवर दावा करण्यासाठी स्वतंत्र कायदेशीर आधार आवश्यक असतो.मात्र, संयुक्त मालकीची मालमत्ता किंवा पतीच्या नावावरील मालमत्ता असल्यास परिस्थिती वेगळी असू शकते. अशा वेळी बँकेची वसुली लागू कायदे आणि न्यायालयीन प्रक्रियेनुसारच होणे आवश्यक आहे.
पतीच्या मृत्यूनंतर बँकेकडून क्रेडिट कार्डच्या थकबाकीसाठी संपर्क साधला गेल्यास घाईघाईने पैसे भरण्याऐवजी प्रथम थकबाकीचा तपशील आणि कायदेशीर आधार लेखी स्वरूपात मागावा. मृत्यू प्रमाणपत्र, क्रेडिट कार्ड करार, खात्याचा तपशील आणि वारसाहक्काशी संबंधित कागदपत्रे जतन करावीत.पत्नीवर स्वतंत्र जबाबदारी नसतानाही वैयक्तिक पैशांतून वसुलीची मागणी होत असल्यास बँकेच्या तक्रार निवारण विभागाकडे तक्रार करता येते. गरज पडल्यास वकिलांचा सल्ला घ्यावा.