खगोलप्रेमींसाठी आनंदाची बातमी आहे. लिओनिड उल्कावर्षाव आपल्या परमोच्च बिंदूवर पोहोचल्यामुळे भारतीयांना उल्कावर्षावर पाहता येणार आहे. 17-18 नोव्हेंबरच्या रात्री पृथ्वीवरून दिसणाऱ्या सर्वात वेगवान उल्कांपैकी काही उल्का पाहणे खगोलप्रेमींसाठी पर्वणी ठरणार आहे. वैज्ञानिक नाव असलेले लिओनिड उल्कावर्षावात प्रति तास सुमारे 15 उल्का दिसण्याची अपेक्षा खगोलशास्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
खगोलशास्ज्ञांनी सांगितलं की, उल्का दिसण्याची प्रत्यक्षात दिसणारी संख्या ही शहरातील हवामान, ठिकाण आणि सभोवतालच्या प्रकाश प्रदूषणावर अवलंबून असणार आहे. खगोलशास्त्रापलीकडे, विविध संस्कृतींमध्ये उल्कांना प्रतीकात्मक महत्त्वही असून त्या अनेकदा इच्छा, आशा, परिवर्तन आणि नवीन सुरुवातीशी जोडल्या जातात.
धूमकेतू सूर्याभोवती फिरताना त्याचे काही अवशेष मागे राहतात. हे अवशेष पृथ्वीच्या वातावरणात आले की उल्का दिसतात. त्या एकाच तारकासमूहातून येत असल्याचा भास होतो. ‘टेंपल-टटल’ धूमकेतूच्या अवशेषांमुळे हा उल्कावर्षाव होतो. हा धूमकेतू दर ३३ वर्षांनी सूर्याजवळून जातो. प्रकाशरेषा म्हणजे तारा तुटणे नव्हे, तर ती खगोलीय घटना आहे.
टेम्पल टटल हा धूमकेतू १९९९ साली पृथ्वीजवळून गेला होता, तेव्हा खूप मोठ्या संख्येने उल्का पहावयास मिळाल्या. पण इतक्या वर्षात धूमकेतूचा हा मलबा आता कमी झाल्यामुळे उल्का दिसण्याचे प्रमाणं कमी झाले आहे. हा उल्का वर्षाव पाहण्यासाठी मध्यरात्रीनंतर पूर्वेकडे गावाच्या बाहेर (कमीत कमी ५ कि.मी. दूर) अंधाऱ्या जागी जावे लागेल. शहरातून, घराच्या गच्चीवरून हा उल्का वर्षाव दिसणार नाही.
रस्त्यावरील दिवे आणि इमारतींपासून दूर, मोकळी जागा शोधा.
उल्कावर्षावाच्या उगमस्थानाकडे थेट पाहणे टाळा. उल्का आकाशाच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये दिसू शकतात.
तुमच्या डोळ्यांना अंधाराशी जुळवून घेण्यासाठी सुमारे २०-३० मिनिटे वेळ द्या.
तुमचा फोन वारंवार तपासणे टाळा, कारण त्याच्या तेजस्वी स्क्रीनमुळे रात्रीच्या दृष्टीवर परिणाम होऊ शकतो.
आकाशाचे विस्तीर्ण दृश्य पाहण्यासाठी मागे टेकून बसा किंवा आरामखुर्चीचा वापर करा.
उल्कावर्षाव पाहण्यासाठी तुम्हाला दुर्बिणीची गरज नसते. खरे तर, उघड्या डोळ्यांनी निरीक्षण केल्यास अधिक विस्तृत दृश्य दिसते.
ढगाळ वातावरण, वायू प्रदूषण आणि कृत्रिम प्रकाशामुळे दृश्यमानता लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकते, विशेषतः भारतातील मोठ्या शहरांमध्ये.
दिल्ली, मुंबई, बंगळूर, कोलकाता, चेन्नई, हैदराबाद आणि जयपूर यांसारख्या शहरांमध्ये पहाटेच्या वेळी हा वर्षाव पाहण्याची संधी मिळते.