E20 पेट्रोलनंतर आता स्वयंपाकाच्या गॅससंदर्भातही निर्णय! 5% हायड्रोजन मिश्रणाचा प्रस्ताव; तुमच्या गॅस बिलावर काय होणार परिणाम?

पुढील निर्णयांची प्रतीक्षा

घरगुती पीएनजीमध्ये ५ टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्याचा प्रस्ताव हा स्वच्छ इंधनाच्या दिशेने महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो. मात्र, अंतिम नियम, प्रत्यक्ष अंमलबजावणी आणि ग्राहकांच्या बिलावरील परिणाम याबाबत स्पष्टता येण्यासाठी पुढील निर्णयांची प्रतीक्षा करावी लागेल.

पुढे काय होणार?

पीएनजीआरबीच्या मसुद्यानुसार, या मार्गदर्शक तत्त्वांवर संबंधित घटकांकडून अभिप्राय मागवण्यात आला आहे. मसुद्यावर सूचना देण्याची अंतिम तारीख ११ नोव्हेंबर २०२६ असल्याचे वृत्त आहे. त्यानंतर प्राप्त सूचनांचा विचार करून अंतिम नियमांबाबत निर्णय घेतला जाऊ शकतो.

सुरक्षिततेसाठी कठोर तांत्रिक नियम आवश्यक

हायड्रोजन हा अत्यंत ज्वलनशील वायू आहे. त्यामुळे नैसर्गिक वायूमध्ये त्याचे मिश्रण करताना पाइपलाइनची क्षमता, गळतीची शक्यता, गॅसची गुणवत्ता आणि घरगुती उपकरणांची सुसंगतता तपासणे आवश्यक आहे.मसुद्यात गॅसचे प्रमाण, मिश्रणाची एकसमानता, मोजमाप, गळती झाल्यास पुरवठा बंद करणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत प्रतिसाद देणे यांसारख्या बाबींवर भर देण्यात आला आहे. सुरक्षिततेबाबत धोका किंवा अनिश्चितता आढळल्यास मिश्रणाचे प्रमाण कमी करणे किंवा पुरवठा थांबवण्याची तरतूदही प्रस्तावित आहे.

गॅस बिल वाढणार की कमी होणार?

या प्रस्तावानंतर ग्राहकांच्या मनात सर्वांत मोठा प्रश्न आहे तो म्हणजे गॅस बिलाचा. हायड्रोजन मिसळल्याने गॅसची ऊर्जा क्षमता, पुरवठ्याचा खर्च आणि वितरण व्यवस्थेतील तांत्रिक गरजा बदलू शकतात. त्यामुळे भविष्यात ग्राहकांच्या बिलावर काय परिणाम होईल, हे अंमलबजावणीची पद्धत आणि दरनिश्चितीवर अवलंबून असेल.मात्र, सध्या ५ टक्के हायड्रोजन मिश्रणामुळे गॅस बिल नक्की वाढेल किंवा कमी होईल, असा अधिकृत निष्कर्ष उपलब्ध नाही. पाइपलाइनमध्ये आवश्यक बदल, उपकरणांची सुसंगतता आणि पुरवठ्याचा खर्च यांचाही अंतिम दरावर परिणाम होऊ शकतो.

पेट्रोलमधील इथेनॉलनंतर गॅसमध्ये हायड्रोजनचा वापर

भारत पर्यायी आणि तुलनेने स्वच्छ इंधनांचा वापर वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्याच्या धोरणानंतर आता नैसर्गिक वायूमध्ये हायड्रोजन मिसळण्याच्या पर्यायावर भर दिला जात आहे. हायड्रोजनची निर्मिती नवीकरणीय ऊर्जेच्या मदतीने केली गेल्यास त्याला हरित हायड्रोजन म्हटले जाते. अशा हायड्रोजनचा वापर वाढवणे हे देशाच्या हरित ऊर्जा संक्रमणातील एक उद्दिष्ट आहे. मात्र, हायड्रोजनचे उत्पादन, वाहतूक आणि वितरण यासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा उभारणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

घरगुती गॅसमध्ये 5 टक्के हायड्रोजन मिसळण्याचा प्रस्ताव

घरांमध्ये पाइपलाइनद्वारे पोहोचणाऱ्या नैसर्गिक वायूला पीएनजी (PNG) म्हणतात. या गॅसमध्ये आता 5 टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्याचा प्रस्ताव नियामक मंडळाने मांडला आहे. या मिश्रणासाठी कोणते तांत्रिक निकष पाळावेत, गॅसची गुणवत्ता कशी राखावी आणि सुरक्षित पुरवठा कसा करावा, यासाठी मसुद्यात नियम सुचवण्यात आले आहेत. या प्रस्तावामुळे हायड्रोजनचा वापर सध्याच्या गॅस वितरण व्यवस्थेत टप्प्याटप्प्याने वाढवण्याचा मार्ग तयार होऊ शकतो. मात्र, सध्या हा मसुदा आहे. त्यामुळे प्रत्येक घराला तातडीने हायड्रोजनमिश्रित गॅस मिळणार आहे, असा अर्थ काढणे चुकीचे ठरेल.

E20 पेट्रोलनंतर आता स्वयंपाकाच्या गॅसमध्येही मिश्रण! 5% हायड्रोजन मिश्रणाचा प्रस्ताव; तुमच्या गॅस बिलावर काय होणार परिणाम?

पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळल्यानंतर आता घरात स्वयंपाकासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पाइपलाइन गॅसमध्येही हायड्रोजन मिसळण्याची तयारी सुरू झाली आहे. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळाने (PNGRB) घरगुती पाइपलाइन नैसर्गिक वायूमध्ये 5 टक्क्यांपर्यंत हायड्रोजन मिसळण्यासंदर्भात मसुदा मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या प्रस्तावामागे स्वच्छ इंधनाचा वापर वाढवणे आणि आयात केलेल्या नैसर्गिक वायूवरील अवलंबित्व कमी करणे हा उद्देश आहे.