पितृपक्षात सोने, कपडे, घर-गाडी खरेदी करावी की नाही? नियमांबाबत मोठा संभ्रम; काय सांगते धार्मिक मान्यता?

पितृपक्ष हा हिंदू धर्मातील पूर्वजांच्या स्मरणासाठी महत्त्वाचा काळ मानला जातो. या काळात श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान आणि दानधर्माला विशेष महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे पितृपक्ष सुरू झाला की नवीन वस्तू खरेदी करणे, विशेषतः सोने, दागिने, कपडे, वाहन किंवा घर घेणे शुभ आहे की अशुभ, याबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण होतो. 2026 मध्ये पितृपक्षाचा कालावधी 26 सप्टेंबरपासून सुरू होऊन 10 ऑक्टोबरला सर्वपितृ अमावस्येने संपतो.

पितृपक्षात नवीन वस्तू खरेदी करणे खरंच अशुभ आहे का?

पितृपक्षात कोणतीही नवीन वस्तू खरेदी करू नये, अशी सर्वमान्य धार्मिक बंदी असल्याचे स्पष्टपणे म्हणता येत नाही. काही धार्मिक परंपरांमध्ये मात्र हा काळ संयम, साधेपणा आणि पूर्वजांच्या स्मरणासाठी राखला जात असल्याने स्वतःच्या वापरासाठी नवीन कपडे, दागिने किंवा महागड्या वस्तू खरेदी करणे टाळले जाते. दुसरीकडे काही धार्मिक विश्लेषणांनुसार गरजेच्या वस्तू खरेदी करण्यास शास्त्रांमध्ये सार्वत्रिक मनाई नाही.

सोने आणि दागिने खरेदी करण्याबाबत काय मान्यता?

सोने हे समृद्धी आणि शुभत्वाशी जोडले जाते. त्यामुळे अनेक कुटुंबे पितृपक्षात सोने, चांदी किंवा दागिने खरेदी पुढे ढकलतात. विशेषतः लग्न, सण किंवा वैयक्तिक वापरासाठी दागिने खरेदी करायचे असल्यास पितृपक्ष संपल्यानंतर खरेदी करण्याची परंपरा काही कुटुंबांमध्ये आहे. मात्र, सोने खरेदी केल्याने आपोआप ‘पितृदोष’ निर्माण होतो, असा सार्वत्रिक नियम असल्याचे उपलब्ध स्रोत सांगत नाहीत.

घर, जमीन किंवा वाहन घेण्याबाबत काय?

नवीन घर, जमीन किंवा वाहन ही मोठी आणि शुभ सुरुवात मानली जाते. त्यामुळे अनेक कुटुंबे पितृपक्षात घर, जमीन किंवा नवीन वाहनाची खरेदी अथवा डिलिव्हरी टाळण्याला प्राधान्य देतात. मात्र, मालमत्तेचा व्यवहार कायदेशीर किंवा व्यावहारिक कारणांमुळे पुढे ढकलता येत नसेल, तर व्यवहार आणि गृहप्रवेशासारखा मांगलिक कार्यक्रम यामध्ये फरक केला जातो. काही धार्मिक परंपरांमध्ये व्यवहारापेक्षा गृहप्रवेश किंवा इतर शुभ मुहूर्त पुढे ढकलण्यावर अधिक भर दिला जातो.

कपडे आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंचे काय?

पितृपक्षात स्वतःसाठी नवीन फॅन्सी कपडे, दागिने आणि चैनीच्या वस्तू घेणे टाळावे, अशी प्रथा अनेक ठिकाणी आहे. मात्र रोजच्या जीवनासाठी आवश्यक असलेल्या वस्तू खरेदी करण्याबाबत सर्वत्र समान नियम नाही. विशेष म्हणजे पितरांच्या श्राद्धासाठी किंवा दानासाठी नवीन वस्त्र, अन्नधान्य, भांडी यांसारख्या वस्तू खरेदी करण्याला धार्मिक महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे ‘पितृपक्षात काहीही खरेदी करू नये’ असे सरसकट म्हणणे अचूक ठरणार नाही.

मग पितृपक्षात काय करणे महत्त्वाचे?

पितृपक्षाचा मुख्य उद्देश पूर्वजांचे स्मरण, श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान आणि दानधर्म हा मानला जातो. त्यामुळे खरेदी करण्यापेक्षा या धार्मिक विधींना प्राधान्य देण्याची परंपरा आहे. गरजेची खरेदी करायची असल्यास कुटुंबाची परंपरा, स्थानिक धार्मिक प्रथा आणि संबंधित पुरोहितांचा सल्ला विचारात घेता येतो. काही स्रोतांनुसार पितृपक्षात गरजेच्या वस्तू घेण्यास सार्वत्रिक शास्त्रीय बंदी नाही, तर काही परंपरांमध्ये शुभ किंवा चैनीच्या खरेदीपासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला जातो.