एकट्या महिलांसाठी रेल्वेची खास व्यवस्था! तिकीट बुक करताना हे नियम माहिती आहेत का?

रेल्वे प्रवासात वरच्या बर्थवर चढणे अनेक महिलांसाठी आणि ज्येष्ठ प्रवाशांसाठी गैरसोयीचे ठरू शकते. त्यामुळे 45 वर्षांवरील महिला प्रवाशांना खालची बर्थ मिळण्यासाठी प्राधान्य दिले जाते.

Reported ByPravin Dabholkar

Published: Oct 12, 2026, 10:02 PM IST|Updated: Oct 12, 2026, 10:12 PM IST

join share

एकट्या महिलांसाठी रेल्वेची खास व्यवस्था! तिकीट बुक करताना हे नियम माहिती आहेत का?

Image Credit: महिला एकट्याने रेल्वेने प्रवास करत असताना सुरक्षिततेचा प्रश्न महत्त्वाचा असतो. जागरणच्या वृत्तानुसार, आरक्षण प्रणालीमध्ये एकट्या महिला प्रवाशांच्या आसनवाटपाबाबत विशेष काळजी घेतली जाते. एखाद्या डब्यातील सर्व जागा पुरुष प्रवाशांनी आरक्षित केल्या असतील, तर उरलेल्या जागेवर एकट्या महिलेला आरक्षण दिले जाणार नाही. मात्र, ही व्यवस्था प्रत्येक डब्यात आणि प्रत्येक परिस्थितीत लागू असलेला अधिकृत नियम आहे, याची स्वतंत्रपणे खात्री झालेली नाही.

भारतीय रेल्वेने प्रवाशांच्या सोयीसाठी विविध सुविधा उपलब्ध केल्या आहेत. विशेषतः एकट्याने प्रवास करणाऱ्या महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांसाठी काही विशेष तरतुदी आहेत. मात्र, अनेक प्रवाशांना या नियमांची पुरेशी माहिती नसते. रेल्वेतील आसनवाटप कसे होते आणि प्रवासादरम्यान कोणत्या सुविधा मिळू शकतात, हे समजून घेऊया.

एकट्या महिला प्रवाशांच्या आसनव्यवस्थेला प्राधान्य

महिला एकट्याने रेल्वेने प्रवास करत असताना सुरक्षिततेचा प्रश्न महत्त्वाचा असतो. आरक्षण प्रणालीमध्ये एकट्या महिला प्रवाशांच्या आसनवाटपाबाबत विशेष काळजी घेतली जाते. एखाद्या डब्यातील सर्व जागा पुरुष प्रवाशांनी आरक्षित केल्या असतील, तर उरलेल्या जागेवर एकट्या महिलेला आरक्षण दिले जाणार नाही. मात्र, ही व्यवस्था प्रत्येक डब्यात आणि प्रत्येक परिस्थितीत लागू असलेला अधिकृत नियम आहे, याची स्वतंत्रपणे खात्री झालेली नाही.

45 वर्षांवरील महिलांना खालच्या बर्थसाठी प्राधान्य

रेल्वे प्रवासात वरच्या बर्थवर चढणे अनेक महिलांसाठी आणि ज्येष्ठ प्रवाशांसाठी गैरसोयीचे ठरू शकते. त्यामुळे 45 वर्षांवरील महिला प्रवाशांना खालची बर्थ मिळण्यासाठी प्राधान्य दिले जाते. मात्र, ही जागा उपलब्ध असणे आवश्यक आहे. प्राधान्य म्हणजे प्रत्येक वेळी खालची बर्थ निश्चित मिळेल, अशी हमी नाही.

ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांगांसाठीही सुविधा

महिलांबरोबरच ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांसाठीही रेल्वेमध्ये विशेष तरतुदी आहेत. संबंधित आरक्षण कोट्यातील जागा उपलब्ध असल्यास त्यांना खालची बर्थ किंवा प्रवासासाठी सोयीस्कर आसन मिळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे तिकीट काढताना प्रवाशांनी लागू असलेला पर्याय आणि पात्रता तपासावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

वरची बर्थ मिळाली तर काय कराल?

तिकीट आरक्षित करताना खालची बर्थ मिळाली नाही, तरी घाबरण्याची गरज नाही. प्रवासादरम्यान खालची बर्थ रिकामी असल्यास किंवा योग्य पर्याय उपलब्ध असल्यास रेल्वेच्या तिकीट तपासनीसाशी संपर्क साधता येतो. मात्र, दुसऱ्या प्रवाशाची निश्चित केलेली बर्थ केवळ विनंतीवरून बदलून मिळेलच, असे नाही. जागेची उपलब्धता आणि लागू नियम यांनुसार निर्णय घेतला जातो.

तिकीट काढण्यापूर्वी या गोष्टी लक्षात ठेवा

रेल्वेचे तिकीट आरक्षित करताना प्रवाशाची माहिती अचूक भरा. खालची बर्थ हवी असल्यास उपलब्ध पर्याय निवडा. मात्र, पसंती नोंदवणे आणि बर्थ निश्चित मिळणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत. प्रवासात काही अडचण आल्यास रेल्वेच्या अधिकृत मदतसेवेशी संपर्क साधा. एकट्याने प्रवास करणाऱ्या महिलांनी प्रवासाचे तपशील कुटुंबीयांना देणे आणि आवश्यक संपर्क क्रमांक जवळ ठेवणेही उपयुक्त ठरते.

Add Zee News as a Preferred Source

TAGS:

Railway News

india

About the Author

Pravin Dabholkar

प्रविण दाभोळकर हे झी 24 तास डिजिटलमध्ये चीफ सब एडिटर म्हणून कार्यरत असून मीडिया क्षेत्रातील 16 वर्षांहून अधिक अनुभव असलेले पत्रकार आहेत. शिक्षण, करिअर, रोजगार, सरकारी योजना, गुंतवणूक, अर्थकारण, सार्वजनिक धोरणे आणि राजकीय घडामोडी यांसारख्या विषयांवर त्यांचे विशेष प्रभुत्व आहे. वाचक-केंद्रित पत्रकारिता, तथ्याधारित माहिती आणि सोप्या, स्पष्ट भाषेत गुंतागुंतीचे विषय समजावून सांगणे हे त्यांच्या लेखनाचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे.करियरची सुरुवातवयाच्या 21 व्या वर्षी त्यांनी प्रिंट मीडियातून पत्रकारितेच्या क्षेत्रात प्रवेश केला. कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांनी वृत्तसंकलन, रिपोर्टिंग आणि लेखन यामध्ये महत्त्वाचा अनुभव मिळवला. त्यानंतर प्रिंट, टेलिव्हिजन आणि डिजिटल मीडिया या तिन्ही माध्यमांमध्ये विविध जबाबदाऱ्या सांभाळत त्यांनी पत्रकारितेचा व्यापक अनुभव संपादन केला. बदलत्या मीडिया विश्वाशी जुळवून घेत त्यांनी डिजिटल पत्रकारितेमध्ये स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.शैक्षणिक पार्श्वभूमीशैक्षणिकदृष्ट्या त्यांनी मुंबईतील एम.डी. महाविद्यालयातून पदवी शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर मुंबई विद्यापीठातून समाजशास्त्र (Masters in Sociology) विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. पुढे साठ्ये महाविद्यालयातून मराठी पत्रकारितेमध्ये मास्टर्स ऑफ कम्युनिकेशन अँड जर्नालिझम ही पदवी संपादन केली. या शैक्षणिक पार्श्वभूमीमुळे सामाजिक प्रश्नांची सखोल समज, वस्तुनिष्ठ विश्लेषण आणि जबाबदार पत्रकारिता यांचा मजबूत पाया त्यांना लाभला आहे.लेखन शैली आणि दृष्टीकोनसंशोधनात्मक लेखन, सखोल विश्लेषण आणि फीचर स्टोरीज याकडे त्यांचा विशेष कल आहे. सामान्य वाचकांपर्यंत महत्त्वाच्या पण दुर्लक्षित राहिलेल्या कथा पोहोचवणे, गुंतागुंतीच्या विषयांचे सोप्या भाषेत विश्लेषण करणे आणि अचूक माहिती सादर करणे यासाठी ते ओळखले जातात. त्यांच्या लेखनात तथ्यांची पडताळणी, संदर्भांची अचूकता आणि वाचकांसाठी उपयुक्त माहिती यांना नेहमीच प्राधान्य दिले जाते.व्हिडीओ कंटेटझी 24 तास सोशल मीडियासाठी ते फिटनेस, सरकारी योजना, तसेच इतर महत्वाच्या बातम्यांसाठी व्हिडीओ बनवतात. यातून लेखनासोबतच व्हिडीओच्या माध्यमातून पोहोचण्यास मदत होते.विशेष ज्ञानाची क्षेत्रेह्यूमन इंटरेस्ट स्टोरीज, शिक्षण, करिअर मार्गदर्शन, रोजगार, सरकारी योजना, सामाजिक प्रश्न, गुंतवणूक आणि सार्वजनिक हिताच्या विषयांवरील लेखन हे त्यांचे विशेष अभ्यासाचे क्षेत्र आहे. वाचकांना केवळ बातमी नव्हे, तर त्या बातमीचा परिणाम, पार्श्वभूमी आणि उपयोग समजून देण्यावर त्यांचा भर असतो.