आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत व्यायामासाठी स्वतंत्र वेळ काढणे अनेकांना शक्य होत नाही. अशा वेळी जेवणानंतरची छोटीशी चालण्याची सवय आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. जेवणानंतर 5, 10 किंवा 20 मिनिटे चालल्याने रक्तातील ग्लुकोज आणि इन्सुलिनच्या पातळीवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, अशी माहिती अलीकडील संशोधन आणि अमेरिकन डायबेटीस असोसिएशनने दिली.
जेवण झाल्यानंतर जास्त वेळ चालण्यासाठी उपलब्ध नसेल, तरी 5 मिनिटांची हलकी वॉक पूर्णपणे निष्क्रिय बसण्यापेक्षा फायदेशीर ठरू शकते. चालताना स्नायू सक्रिय होतात आणि ते रक्तातील ग्लुकोजचा वापर करण्यास मदत करतात. नियमितपणे अशी छोटी चालण्याची सवय लावल्याने शरीराची इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे सकाळच्या नाश्त्यानंतर किंवा ऑफिसमध्ये दुपारच्या जेवणानंतर काही मिनिटे चालणे हा सहज करता येणारा पर्याय आहे.
ज्यांना 5 मिनिटांपेक्षा थोडा अधिक वेळ देता येतो, त्यांच्यासाठी 10 मिनिटांची वॉक हा व्यवहार्य पर्याय ठरू शकतो. विशेषतः जास्त कार्बोहायड्रेट किंवा भरपेट जेवण झाल्यानंतर काही काळ चालल्याने स्नायू सक्रिय राहतात. अमेरिकन डायबेटीस असोसिएशनच्या संदर्भाने जेवणानंतरची अशी हालचाल रक्तातील साखरेच्या नियंत्रणासाठी उपयुक्त असल्याचे लेखात नमूद केले आहे.
वेळ उपलब्ध असल्यास 20 मिनिटे चालणे हा आणखी एक पर्याय आहे. जेवणानंतर काही काळ चालत राहिल्याने शरीराची हालचाल वाढते आणि बराच वेळ सलग बसून राहण्यापेक्षा हा पर्याय अधिक सक्रिय जीवनशैलीला मदत करतो. लेखात नमूद केलेल्या संशोधनानुसार, दीर्घकाळ सलग बसण्याऐवजी मध्येच उठून थोडी हालचाल केल्याने ग्लुकोज आणि इन्सुलिनच्या नियंत्रणाला फायदा होऊ शकतो.
यासाठी एकच ठराविक वेळ प्रत्येक व्यक्तीसाठी योग्य असेल असे नाही. व्यक्तीची शारीरिक क्षमता, आहार, रक्तातील साखरेचा प्रतिसाद आणि दैनंदिन दिनक्रम यानुसार परिणाम बदलू शकतो. त्यामुळे 20 मिनिटे चालणे शक्य नसेल तर 5 किंवा 10 मिनिटांपासून सुरुवात करणेही उपयोगी ठरू शकते. महत्त्वाचे म्हणजे ही सवय नियमित ठेवणे.
जेवणानंतर लगेच दीर्घकाळ बसून राहण्याऐवजी काही मिनिटे चालण्याची सवय लावणे हा रोजच्या जीवनशैलीत सहज समाविष्ट करता येणारा बदल आहे. ऑफिसमध्ये लंचनंतर थोडे चालणे, रात्रीच्या जेवणानंतर फेरफटका मारणे किंवा घरातच काही मिनिटे सक्रिय राहणे असे सोपे पर्याय निवडता येतात. मात्र, ही सवय मधुमेहावरील औषधोपचार किंवा डॉक्टरांच्या सल्ल्याचा पर्याय नाही. रक्तातील साखरेशी संबंधित समस्या असल्यास आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.